Het kabinet Rutte II heeft de verkiezingen verloren. Het verliest 37 zetels! Dat is 47%, bijna de helft. De PvdA het meest ( van 38 naar 9 zetels, een dramatisch verlies) en ook de VVD (van 41 naar 33 zetels) heeft verloren. Toch komt er een Rutte III kabinet. Ik vind het vooral sneu voor Asscher. Nu het beter gaat met de economie en er wat te verdelen valt moet hij de klappen opvangen. Ik had even verwacht dat de PvdA nog aan zou sluiten na het afhaken van GroenLinks. Dat is dus niet gebeurt en wel verstandig. Ik vond Asscher altijd wat flets overkomen, echter zijn optreden in de uitzending “De wereld draait door”, n.a.v. het overlijden van de Amsterdamse burgemeester van der Laan, vond ik sterk. Een menselijk gezicht toonde Asscher.
Een (te) lange kabinetsformatie, waarin een klein groepje mannen en vrouwen in het diepste geheim maandenlang heeft zitten sleutelen aan de toekomst en compromissen heeft gesloten. De kiezers, weten van niks, zien niks en horen niks. Het hele beleid is voor de komende vijf jaar tot in detail in de steigers gezet en dat kan niet goed gaan met maar 1 zetel meerderheid. Wordt de partijdiscipline extra aangehaald? Wat heeft dat met democratie te maken? Vertrouwen in de toekomst?

Wat zit er voor het onderwijs in het vat? Ik vind het belachelijk dat in een kabinetsformatie voorstellen besproken worden op het niveau van het curriculum. Oordeel vooral zelf. Hieronder een samenvatting waarbij ik me beperk tot de concrete maatregelen:

Vroeg- en voorschoolse educatie

• 170 miljoen euro voor versterking van de vroeg- en voorschoolse educatie. Daarmee realiseert het kabinet een aanbod van 16 uur per week voor achterstandsleerlingen.

Basisonderwijs

• De formerende partijen trekken 770 miljoen euro uit voor leerkrachten: daarvan is 270 miljoen voor de salarissen, de rest wordt ingezet om de werkdruk te verlagen.
Ik hoop dat het geld op de juiste plek terecht komt en niet in de zakken van bestuurders verdwijnt.
• Scholen moeten ervoor zorgen dat al hun leerlingen minstens één keer een bezoek brengen aan de Tweede kamer en het Rijksmuseum. De verplichte bezoekjes maken deel uit van een cultuurprogramma dat leerlingen een beeld moet geven van de Nederlandse identiteit. Daarbij hoort ook dat tekst, melodie en betekenis van het Wilhelmus verplichte schoolkennis worden. Meer aandacht voor burgerschapszin en gedeelde waarden wordt dat genoemd. Iedereen die 18 wordt krijgt een boekje over de geschiedenis van Nederland.

Ziet de onderwijsinspectie toe op handhaving? Wie betaalt het reisje naar het Rijksmuseum en de 2de kamer? Is een bezoek aan het Openluchtmuseum ook goed? Ik vind het belachelijk dat een kabinet zich bemoeit met het curriculum op de basisschool. Ongehoord!

Speciaal onderwijs en samenwerkingsverbanden

• De zorg voor leerlingen binnen een beperkt aantal onderwijsinstellingen met complexere casuïstiek direct uit de middelen voor zorg in onderwijstijd kan worden gefinancierd. De zorg thuis dient daarbij adequaat te blijven. Om ervoor te zorgen dat middelen voor passend onderwijs ook echt in de klas terecht komen, komt er onafhankelijk toezicht op de samenwerkingsverbanden.
• Om te voorkomen dat kinderen tussen wal en schip vallen, wil het kabinet het aantal thuiszitters fors beperken en verzuim eerder signaleren en aanpakken. Alle samenwerkingsverbanden zullen daartoe een wettelijk verplichte doorzettingsmacht beleggen.

Voortgezet onderwijs

• De wettelijke basis voor het verplicht afnemen van een Diagnostische Tussentijdse Toets in het voortgezet onderwijs zal worden geschrapt.
• Jongeren kunnen maatschappelijke dienst gaan doen, maar niet verplicht. 18-plussers die zes maanden vrijwilligerswerk doen ten dienste van de samenleving, krijgen de voorkeur als zij solliciteren bij de overheid.
• 10-14-scholen, een samenwerkingsvorm tussen basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs, krijgt meer experimentele ruimte.
• De afgesproken herziening van het onderwijscurriculum wordt doorgezet. Deze wordt in 2019 wettelijk verankerd. Hiermee wordt het funderend onderwijs voor vakken als Nederlands, rekenen en wiskunde meer toekomstbestendig gemaakt en komt er meer aandacht voor digitale geletterdheid en praktische vaardigheden. Ook worden de kerndoelen aangescherpt voor techniek, burgerschap en seksuele diversiteit.
• In het kader van de curriculumherziening worden de referentieniveaus tegen het licht gehouden. In het voortgezet onderwijs komt een alternatief voor de rekentoets. Dit alternatief treedt uiterlijk in het schooljaar 2019-2020 in werking en wordt daarmee voor alle leerlingen op alle niveaus een geïntegreerd onderdeel van het examen. In de tussentijd telt de rekentoets niet langer mee in het voortgezet onderwijs.
• Het kabinet maakt voor leerlingen in het voortgezet onderwijs experimenten mogelijk om meerdere vakken op een hoger niveau af te ronden en daarmee toegang te krijgen tot specifieke vervolgopleidingen, mits zij voldoen aan de selectiecriteria van desbetreffende vervolgopleidingen. Het kabinet zal de gevolgen voor het civiel effect en mogelijk strategisch gedrag monitoren. Daarnaast start het kabinet een onderzoek naar de voor- en nadelen van een brede invoering van diploma’s met vakken op verschillende niveaus in combinatie met invoering van een brede selectie aan de poort bij vervolgopleidingen.
• Het budget voor het onderwijsachterstandenbeleid wordt verhoogd met 15 miljoen euro per jaar en de verdeling wordt geactualiseerd.
• Tegelijkertijd wordt hetzelfde bedrag geïntensiveerd op het onderwijs voor hoogbegaafde kinderen.
• Het kabinet gaat verder met het beleid om laaggeletterdheid terug te dringen. Het budget hiervoor wordt met 5 miljoen per jaar verhoogd.

MBO

• De rekentoets wordt afgenomen in het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs tot het alternatief er is. Rekenonderwijs in het mbo wordt beroepsgericht zodra het alternatief voor de rekentoets in het vmbo is ingevoerd.
• Jongeren die nog geen diploma hebben waarmee ze aan het werk kunnen, moeten van het nieuwe kabinet tot hun 21ste op school blijven. Leerlingen moeten in ieder geval een diploma van havo, vwo of mbo niveau 2 op zak hebben voordat ze mogen stoppen met school. Daar hebben ze nu tot hun 18de de tijd voor. De formerende partijen willen deze jongeren drie jaar langer op school houden, zodat ze meer kans hebben op een baan en niet op straat rondhangen.

Is dit niet in strijd met de wet? Ben je op je 18de niet volwassen? Je mag stemmen, autorijden en je moet verplicht naar school? Dat gaat niet werken. Wie controleert. Als je op je 16de of 18de nog niet gemotiveerd bent geraakt dan is er iets echt mis en dat los je op deze manier niet op!

HBO/WO

• Studenten krijgen in hun eerste jaar 1000 euro korting op hun collegegeld. Zo hopen de formerende partijen de drempel om te gaan studeren te verlagen. Het leenstelsel in het hoger onderwijs blijft in stand. Om toekomstige studenten niet te ontmoedigen en de eventuele schulden voor studenten laag te houden, betalen eerste jaar studenten vanaf het collegejaar 2018-2019 de helft van wat ze nu betalen: 2.006 euro. Voor de (academische) PABO’s wordt het collegegeld voor de eerste twee jaar gehalveerd.

Reinder Vrielink, 12 oktober 2017