Waarom is onderwijs zo hardleers? Dat is de titel van een 2 pagina’s tellend stuk van Kaya Bouma in de Volkskrant van 13 april 2019. Het stuk gaat over de waarschuwing door de Onderwijsinspectie voor een wildgroei aan hippe scholen, die zelf nieuwe leermethoden bedenken. Terwijl er al veel bekend is over wat wel en niet werkt.

Ze schrijft o.a. dat het onderwijssocioloog Herman van de Werfhorst van de Universiteit van Amsterdam opvalt dat “Iedereen denk te weten wat goed onderwijs is. Je merkt het zelfs als je op het ministerie van Onderwijs komt. Persoonlijke anekdotes zijn bepalend voor iemand onderwijsvisie. Een verhaal over de ervaringen van de buurman wordt in alle ernst aangedragen als input voor onderwijs beleid”. Ook wordt Paul Kirschner, onderderwijskundige van de Open Universiteit, aangehaald “Er is geen goed onderzoek dat het bestaan van leerstijlen aantoont”.

Het stuk prikkelt mij.  Aan de ene kant erger ik mij telkens weer als het bestaan van leerstijlen wordt ontkent en aan de andere kant ben ik het er mee eens dat het niet bepaald sterk te noemen is, dat velen hun eigen onderwijspraktijk als maat nemen. 

Daar doe ik leuk aan mee met dit artikel dat over Human Dynamics en leerstijlen gaat. Je kunt toch niet ontkennen dat leerlingen op verschillende manieren leren. Ik noem mijzelf een ervaringsdeskundige met meer dan 40 jaar onderwijservaring.

De leerstijl is een begrip uit de cognitieve psychologie en didactiek. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat leerstijlen daadwerkelijk bestaan (Kirschner, 2017).

Bekend zijn de vier leerstijlen volgens Kolb: Doener, Dromer, Denker en Beslisser. Ook hangen
mensen aan het idee dat mensen op verschillende manieren leren zoals: visueel (in beelden), auditief (op
het gehoor), kinesthetisch (met het gevoel) en digitaal (met het verstand).

Ik ben gecharmeerd van Human Dynamics.

In dit artikel stip ik Human Dynamics kort aan. Wil je er meer over weten dan verwijs ik je naar mijn PowerPoint (http://www.reindervrielink.nl/wp-content/uploads/2017/04/2015-01-13-Human-Dynamics.ppt), of naar mijn literatuurverwijzingen.

Human Dynamics, dat in Amerika is ontwikkeld door Sandra Seagal en David Horne (1997), op basis van stemanalyses, worden drie principes onderscheiden:

Het mentale (denken, objectiviteit, visie, overzicht, structuur, waarden); het emotionele (voelen, subjectiviteit, relaties, communicatie, organisatie, creatieve inbeelding) en het fysieke (doen, maken, realiseren, zintuigelijke waarneming, systemische waarneming, praktische bruikbaarheid)

Het eerste principe is de kern: hoe je leert (hardware). Het tweede principe: Wat heeft je voorkeur, hoe kijk je tegen de wereld aan (software). Het eerste en het tweede principe zijn natuurlijk verbonden. Het derde principe moet je ontwikkelen.

Uit onderzoek blijkt dat er vijf persoonlijkheidsdynamieken zijn:

M-F: Mentaal-Fysiek (5%)
E-M: Emotioneel-Mentaal (25%)
E-F: Emotioneel-Fysiek (55%)
F-E: Fysiek-Emotioneel (5%)
F-M: Fysiek-Mentaal (10%)

Op basis van Human Dynamics onderscheid ik drie leerstijlen:

De mentaal gecentreerde leerstijl:Leren en werken gaat heel lineair via de hersenen. Het doel en het nut zijn belangrijk. De lerende verzamelt informatie en vraagt zich af wat het nut ervan is en komt vervolgens met een product. Ze werken graag alleen.

De emotioneel gecentreerde leerstijl: Ze starten direct. Het leren en werken lijkt chaotisch. via de buitenkant. Leren door vallen en opstaan. Voelen wat dingen voor je betekenen. Het product groeit.
Er komt wat bij en er gaat wat af. De lerende heeft weinig oog voor details.  Ze vinden het vaak moeilijk om iets af te maken.

De fysiek gecentreerde leerstijl: Het leren en werken gaat via de lichaamscellen. De lerende verzamelt een grote hoeveelheid informatie, veel details en na een (lange) tijd is zijn product af. Ze veranderen het niet meer.

Ik ervaar Human Dynamics als zeer waardevol voor het onderwijs. Interessant in dit verband is het werk van Berit Bergström (2006). Zij beschrijft in haar boek “Elk kind heeft specifieke behoeften” haar onderwijspraktijk in Zweden. Ze was op zoek naar handvatten om gedrag van kinderen beter te begrijpen en om behoeften in kaart te brengen. Ze maakt de lezer deelgenoot van de kennis over Human Dynamics en brengt deze in verband met recent onderzoek over leerprocessen. We weten dat ieder kind anders te werk gaat wanneer het iets nieuws wil leren of een probleem wil oplossen. Toch ontbreekt het ons in veel gevallen aan handvatten om dat wat we waarnemen te kunnen interpreteren en begrijpen. Met adequate hulpmiddelen zijn we beter in staat kinderen in hun ontwikkeling te stimuleren. Fysiek emotionele kinderen worden vaak voor dom aangezien omdat ze veel meer tijd nodig hebben dan andere kinderen.

Glosson (2002) deed onderzoek naar de impact van Human Dynamics in een gezondheidszorg organisatie. Deze studie heeft vastgesteld dat Human Dynamics toepassen een doeltreffend instrument is dat de vermogens van de werknemer-leren verbeterd.

Ook mijn eigen ervaring betrek ik erbij. Bijvoorbeeld als ik een apparaat uit een doos haal om die in elkaar zetten. Ik, met mijn emotioneel mentale dynamiek, begin direct. Pas als het niet lukt pak ik de handleiding erbij. Fysiek gecentreerde personen gaan eerst de handleiding lezen. Ik vind dit zo herkenbaar.

Op grond van mijn ervaring, mede op grond van wat Berit Bergström beschrijft, ben ik ervan overtuigd dat het oog hebben voor verschil in het leerproces – de leerstijl –  tussen leerlingen het leren en werken ten goede komt. Ben ik nu ook hardleers of gewoon eigenwijs?

Dan heb ik het nog niet gehad over het verschil tussen jongens en meisjes. Vooral in het voortgezet onderwijs valt het op dat meisjes vaak netter en serieuzer werken dan jongens. Daarover wellicht later meer.


Literatuur

Bergström, B. (2006). Ieder kind verdient specifieke aandacht. Runa

Kirschner, P.A.  (2017), Stop Propagating the Learning Styles Myth, Computers & Education, 106:166-171. doi:10.1016/j.compedu.2016.12.006

Glosson F.D. (2002) Exploring the Impact of the Human Dynamics Program in a Healthcare Organization: A Case Study. Last accessed on 2 April 2006 at URL: http://www.humandynamics.se/Litteratur/Case%20Study.pdf

Seagal, S. & Horne, D. (1997). Human Dynamics. Samen leven, samen werken. Scriptum.

Sandra Seagal, Ph. D. and David Horne, M.A. (2002) The Human Dynamics Body of Knowledge – and its Implications for Education: A Brief Account.

Leave a Comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.